• Odwiedziło nas: 133920 osób
  • Do końca roku: 72 dni
  • Do wakacji: 249 dni
Poniedziałek, 2014-10-20
Imieniny:
Ireny, Kleopatry

metody aktywizujące w pracy przedszkola

Jesteś tu: » Strona startowa » Publikacje nauczycieli naszego Przedszkola » metody aktywizujące w pracy przedszkola

metody aktywizujące w pracy przedszkola

Sposób wykorzystania aktywizujących metod

i form pracy pozwalających na lepszą

adaptację dzieci w przedszkolu.

 

Moment przekroczenia przez dziecko  progu przedszkola jest nadzwyczaj trudnym przeżyciem, dlatego konieczne jest wspieranie go przez rodzinę i nauczycieli. Z tego względu szczególną uwagę należy poświęcić procesowi przystosowania się dzieci do  przedszkole.

 

Łagodny start w środowisko przedszkolne może m.in. zapewnić opanowanie umiejętności samoobsługowych. Poziom opanowania tych umiejętności ma wpływ na poczucie bezpieczeństwa i niezależności dziecka.
Przedszkole oczekuje, iż dziecko 3- letnie powinno mieć opanowane następujące czynności samoobsługowe:
• samodzielne jedzenie łyżką,
• mycie rąk,
• samodzielne korzystanie z toalety,
• zdejmowanie i ubieranie podstawowych części garderoby,
• rozpoznawanie swoich rzeczy,
• czyszczenie nosa,
• znajomość swojego imienia i nazwiska.

 

Przeciętny rozwój dziecka umożliwia w pełni opanowanie tych umiejętności. Jednak dzieci przychodząc do przedszkola często różnią się pod względem dojrzałości przedszkolnej, co wynika z systemu wychowawczego w rodzinie.
Strach, niepokój, lęk, tak można określić atmosferę jaką tworzy się kiedy, dziecko rozpoczyna swoją przedszkolna karierę. Od tej pory nie będzie już tak jak dawniej. Czas na zmiany. Pierwszy miesiąc w przedszkolu z pewnością nie będzie należeć do łatwych. Jednakże z czasem przy wsparciu rodziców,  nowy przedszkolak zacznie odzyskiwać pewność siebie, a przedszkole przestanie być już złem koniecznym.
To jak dziecko zniesie początkowy okres w przedszkolu zależy od wielu czynników. Każde dziecko reaguje indywidualnie. Zdarzają się nawet takie, choć należą do rzadkości, które nie płaczą. W oczach dziecka przedszkole jest nowym, zupełnie nieznanym światem. Obce osoby, otoczenie, zabawki, sale, rytm dnia, zasady, normy. Wszystko toczy się inaczej niż w domu. Dziecko czuje się wyrwane ze znanego, bezpiecznego układu rodzinnego, gdzie często było najważniejsze, najukochańsze, najpiękniejsze, najcudowniejsze, najzdolniejsze- czyli po prostu nieustannie rozpieszczane. Ze świata, który kręci się wokół niego, przechodzi do rzeczywistości. Nie jest już naj...naj.... Jeśli nawet postawy wychowawcze rodziców były prawidłowe i maluch nie był „psuty” ich działaniami to i tak pójście do przedszkola jest momentem trudnym dla całej jego rodziny. Dziecko te nowa sytuacje odbiera jako zagrożenie.
Wobec tego może reagować na nią w różny sposób:
• płaczem- w ten sposób odreagowuje trudne emocje,
• agresją- dziecko zachowuje się agresywnie w stosunku do innych,
• wycofywaniem się- emocje nie znajdują ujścia, dziecko jest smutne,
• pozorną akceptacją- dziecko w przedszkolu nie sprawia kłopotów, jego zachowanie nie budzi zastrzeżeń, za to w domu staje się nie do wytrzymania
• zaburzeniami funkcjonowania organizmu- występują np. wymioty, bóle brzucha, biegunka, zaburzenia snu, moczenie nocne, jąkanie.

 

Aby pobyt dziecka poza domem rodzinnym był dla niego jak najmniej przykry, a jednocześnie korzystny dla rozwoju, należy: pomóc mu przyzwyczaić się do warunków przedszkola, zapewnić towarzystwo rówieśników, właściwie zagospodarować otoczenie, w którym przebywa, czas pobytu w przedszkolu wypełnić zajęciami zgodnie z jego potrzebami.

Najważniejsze jest przezwyciężenie lęku wobec nieznanych ludzi i otoczenia.

 

W tym celu stosowane są różne formy:

- zespołowe

- indywidualne

 i metody:

- aktywizujące

- podajace

- problemowe

- praktycznego działania

pracy z dzieckiem.

 

Ja chciałabym omówić metody aktywizujace które możemy stosować zarówno w pracy indywidualnej jak i zespołowo.

 

Metody aktywizujące

 

1. Ruch rozwijający V. Sherborne

 

Weronika Sherborne wypracowała system ćwiczeń ruchowych pod nazwą Ruch Rozwijający. Jest to program nastawiony na rozwijanie – przez odpowiednie ćwiczenia i zabawy ruchowe- takich cech, jak: poczucie własnej wartości i pewności siebie, poczucie bezpieczeństwa, odpowiedzialność, wrażliwość, umiejętność nawiązywania kontaktów z drugą osobą.

Ruch Rozwijający zgodnie z rolą jaką przypisuje autorka, wyraża główną ideę metody: posługiwanie się ruchem jako narzędziem wspomagania rozwoju psychoruchowego dziecka. System ćwiczeń wywodzi się z naturalnych potrzeb dziecka zaspokajających w kontakcie z druga osobą.

 

Zasady charakterystyczne dla metody W.Sherborne :

  • uczestniczenie w zajęciach jest dobrowolne (możemy zachęcić   dziecko, dodać mu odwagi, ale nie zmuszać)
  • dziecko ma prawo do swojej decyzji, do mówienia „tak, nie”
  • nawiązanie kontaktu z każdym dzieckiem (pamiętamy o nawiązaniu i  utrzymaniu kontaktu wzrokowego);
  • zajęcia powinny być dla każdego dziecka przyjemne i dawać możliwość przeżywania radości z aktywności ruchowej, kontaktu z innymi ludźmi, satysfakcji z pokonania własnych lęków;
  • prowadzący bierze udział we wszystkich formach aktywności,
  • zauważanie i stymulowanie aktywności dziecka, danie szansy na twórcze działanie;
  • nie krytykowanie dziecka;
  • prowadzący ma poczucie humoru;
  • chwalenie dziecka nie tyle za efekt ile za starania i wysiłek;
  •  unikanie sytuacji rywalizacji;
  • rozszerzanie kręgu doświadczeń społecznych (najpierw ćwiczenia w parach, potem w trójkach aż do ćwiczeń z całą grupą)
  •  większość ćwiczeń, szczególnie początkowe prowadzimy na poziomie podłogi;
  • zaczynamy od ćwiczeń prostych, stopniowo je utrudniając;
  • zmniejszanie swojego udziału na rzecz coraz aktywniejszego udziału dzieci w kształtowaniu programu;
  • stosowanie na przemian ćwiczeń dynamicznych i relaksacyjnych;
  • uczymy dziecko używania siły jak również delikatności i opiekuńczości w stosunku do drugiej osoby;
  • we wspólnych ćwiczeniach pamiętajmy aby dziecko znalazło się także w pozycji dominującej; (poprzez zamianę ról).Rodzice biorący udział w sesji nie muszą dostosowywać się do prowadzącego;
  • nie używajmy słów ćwiczenie, zabawa zastępujmy je słowami- aktywność ruchowa , doświadczenie;
  • nazywamy, rozmawiamy z dziećmi zwykłym językiem- nie używamy metafor (nazywamy części ciała, kierunki);
  • dziecko podczas tych zajęć uczy się własnego ciała i jego rytmu dlatego też nie używamy tu muzyki;
  •  w czasie aktywności ruchowej może wystąpić rozmowa i nazywanie doświadczeń;
  • dajemy odpowiednią ilość czasu na doświadczenie (wyczuwamy kiedy dziecko się zniechęca i przechodzimy do kolejnego etapu); musi tu wystąpić rytualizacja początku i końca (na początku proponujemy ćwiczenia dające poczucie bezpieczeństwa; na zakończenie zajęć proponujemy ćwiczenia wyciszające, uspokajające);

 

Normalna aktywność dziecka, wykonywane przez nie czynności ruchowe o charakterze dowolnym – celowym jest uwarunkowana świadomością własnego ciała i własnej tożsamości.

 

 

Udział w ćwiczeniach ma na celu stworzenie dziecku okazję do poznania własnego ciała , usprawniania motoryki, poczucia swojej siły, sprawności i związku z tym możliwości ruchowych.

 

 

2. Metoda Dobrego Startu Marty Bogdanowicz

 

Celem metody jest jednoczesne usprawnianie czynności analizatorów słuchowego, wzrokowego i kinestetyczno- ruchowego, kształcenie  lateralizacji, orientacji w schemacie własnego ciała i przestrzeni. W jej założeniach leży koordynowanie czynności słuchowo- wzrokowo-ruchowych, integrowanie i harmonizowanie wszystkich funkcji psycho- motorycznych.


Dzięki ćwiczeniom  dochodzi do  wykształcenia percepcji słuchowej, wzrokowej i motoryki, koordynacji wrokowo-słuchowo- ruchowej,  prawidłowej orientacji czasowo-przestrzennej, możliwości  wykonywania ruchów dowolnych coraz lepiej  zorganizowanych, i zlokalizowanych w przestrzeni i czasie .


Metoda Dobrego Startu  kształci zdolność rozumienia i posługiwania się symbolami abstrakcyjnymi, co ma szczególne znaczenie  dla dzieci rozpoczynających naukę szkolną.


Zespołowa  forma prowadzenia  zajęć ułatwia nawiązywanie kontaktów społecznych ,uczy współdziałania dzieci mających trudności w przystosowaniu się społecznym lub mających zaburzone emocje. 

 

W celu ułatwienia prowadzenia zajęć przytaczam za Martą Bogdanowicz główne założenia Metody Dobrego Startu oraz rodzaje i  przebieg ćwiczeń.

 

Pod względem organizacyjnym zajęcia przebiegają według stałego schematu:

  • 1.) Zajęcia wprowadzające,
  • 2.) Zajęcia właściwe:

a.) ćwiczenia ruchowe (usprawniają analizator kinestetyczno-ruchowy), 

b.) ćwiczenia ruchowo słuchowe (angażujące analizator kinestetyczno-  

       ruchowy i słuchowy), 

c.) ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe (usprawniające analizator  

      kinestetyczno-ruchowy, słuchowy i wzrokowy),

  • 3.) Zakończenie zajęć.

 

Zajęcia wprowadzające

 

            Są to ćwiczenia orientacyjno-porządkowe koncentrujące uwagę na rozpoczynających się zadaniach:

  • - zbiórka w szeregu, dwuszeregu, marsz przy muzyce,
  • - ćwiczenia o charakterze „musztry" - postawy baczność, spocznij, zwrot w lewo, w prawo, w tył, ćwiczenia korekcyjne postawy ciała, ćwiczenia w orientacji w lewej i prawej stronie schematów ciała i przestrzeni,
  • - różne sposoby powitania poprzez podawanie rąk, salutowanie, powitanie paluszków, czyli zestawianie odpowiadających sobie palców prawej i lewej ręki witających się osób (ćwiczenia orientacji w schemacie ciała, usprawnianie motoryki rąk),
  • - słuchanie (w pozycji siedzącej) piosenki, która będzie towarzyszyła wszystkim ćwiczeniom wykonywanym podczas tych zajęć oraz rozmowa na jej temat.

 

Zajęcia właściwe

 

      Pierwszy ich etap to ćwiczenia ruchowe o charakterze usprawniającym i relaksacyjnym w zależności od treści piosenki, która będzie towarzyszyła w dalszym ciągu zajęć (naśladowanie zwierząt, pojazdów, gry na instrumentach), dzieci wykonują ruchy całymi kończynami, dłońmi, stopami.

 

      Drugi etap zajęć właściwych są ćwiczenia ruchowo-słuchowe czyli ćwiczenia ruchowe z dołączonym elementem muzycznym-piosenka, wierszyk, wyliczanka. Odbywają się one w postawie siedzącej i polegają na rytmicznym uderzaniu pięścią, dłonią lub palcami w leżący przed dzieckiem woreczek z piaskiem i wystukiwanie w ten sposób rytmu śpiewanej piosenki. Najłatwiejsze są ćwiczenia pięścią, dlatego też od nich należy rozpoczynać. Najpierw uderzamy stroną wewnętrzną, zewnętrzną i brzegiem dłoni, na końcu zaś palcami co sprawia największą trudność, gdyż wymaga coraz większej precyzji ruchów. Pamiętając o konieczności stopniowania trudności, rozpoczynamy od ćwiczeń jedną ręką, potem obiema, początkowo dotykając woreczka w tym samym miejscu. Kolejnym utrudnieniem jest przemieszczanie w przestrzeni, czyli wystukiwanie rytmu od lewej do prawej, tam i z powrotem, od końców do wewnątrz. Jest to ćwiczenie trudne, zwłaszcza przy wykonywaniu obiema rękami, ponieważ każda z nich porusza się w innym kierunku. Dla ułatwienia można na początku ćwiczeń stosować głośne liczenie zamiast piosenki. Po zakończeniu ćwiczeń na woreczkach można przejść do ćwiczeń ruchów całego ciała, powiązanych ze śpiewaną piosenką (np. ilustracja ruchem treści piosenki).

  

Ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe.Trzeci etap zajęć właściwych-zasadniczą część Metody Dobrego Startu.

 

Podstawę ćwiczeń stanowią wzory graficzne, prezentowane w kolejności uwzględniającej zasadę stopniowania trudności. Najpierw występują wzory zawierające linie pionowe, pionowe i poziome, ukośne, łamane, figury geometryczne (koło, kwadrat, prostokąt, trójkąt), na końcu linie krzywe, wymagające przy odtwarzaniu największej precyzji ruchów.

 

Do wzorów dobrane są piosenki, których rytm jest zgodny z układem elementów we wzorze. Ćwiczenia polegają na odtwarzaniu ruchem (element ruchowy), wzorów graficznych (element wzrokowy) w rytm jednocześnie śpiewanej piosenki (element słuchowy).

 

      Kolejne etapy ćwiczeń ruchowo-słuchowo-wzrokowych są następujące:

1.) Demonstracja wzoru,

2.) Wodzenie palcem po wzorze,

3.) Odtwarzanie wzoru w powietrzu,

4.) Odtwarzanie wzoru w powietrzu z pamięci,

5.) Odtwarzanie wzoru przez wodzenie po powierzchni stołu,

6.) Odtwarzanie wzoru na tackach z piaskiem,

7.) Odtwarzanie wzoru na dużym arkuszu papieru kredą lub węglem,

8.) Odtwarzanie wzoru pędzlem na kartce,

9.) Odtwarzanie wzoru w liniaturze zeszytu za pomocą ołówka i długopisu.

Wszystkie te w/w etapy ćwiczeń, występują w każdym zajęciu prowadzonym metodą Bon-Départ. Nauczyciel, prezentując wzór graficzny, przedstawia go jako znak-symbol danej piosenki (np. „Wlazł kotek na płotek"...).

 

 

Zakończenie zajęć

 

      Ma charakter ćwiczeń słuchowo-ruchowych, prowadzonych w formie zabawy, usprawniających jednocześnie motorykę, percepcję słuchową oraz orientację w lewej i prawej stronie schematu ciała. Mają one na celu relaksację i rozładowanie napięcia powstałego na skutek intensywnych ćwiczeń.

 

 

3. Pedagogika zabawy

 

Zabawa jest najbardziej typowa formą aktywności dzieci w wieku przedszkolnym .Główną cechą dobrej zabawy dziecka jest jej twórczy charakter. Dziecko w trakcie zabawy tworzy coś nowego, czyni siebie i otaczający świat tym wszystkim o czym marzy lub pragnie być. To nadaje zabawie formę kreatywnej aktywności.

Aby warunki zabawy i pracy mogły zaistnieć należy wziąć pod uwagę następujące zasady:

  • Zasada dobrowolności uczestnictwa w zabawie ( dzieci mają czuć, że to od nich samych zależy podjęcie decyzji o uczestnictwie w zabawie)
  • Zasada uwzględniania wszystkich poziomów komunikowania się (należy wziąć pod uwagę zarówno komunikowanie niewerbalne i werbalne)
  • Zasada uznawania przeżyć jako wartości (wskazuje na to, że każdy ma prawo różnorodnych emocji )
  • Zasada różnorodności środków wyrazu (oddziaływanie na różne zmysły, stosowanie różnych środków ekspresji)
  • Zasada współpracy ( unikać działań zawierających elementy rywalizacji, porównania i oceniania)
  • Zasada „tu i teraz” ( należy dostosować metody, ich charakter i tempo do aktualnej kondycji uczestników)

 

Stosując takie zasady pedagogiki zabawy, w sposób aktywny będą realizowane założenia współpracy miedzy dziećmi i nauczycielami. Dzieci będą mieć stworzone odpowiednie warunki i sytuacje edukacyjne do nabywania wiedzy, umiejętności, wartości i postaw zgodnie z przyjętym programem dydaktycznym i wychowawczym. Współpraca jest cenna również dla samego nauczyciela. Oprócz tego, że nauczyciel wspomaga dzieci, kieruje świadomie i rozsądnie ich rozwojem- sam dużo uczy się od nich . Dzieci to skarbnica pomysłów, z której nauczyciel może czerpać obficie. Zalety dzieci i zalety nauczyciela w każdej grupie przedszkolnej są wzajemnym wzbogacaniem swojej wiedzy, umiejętności, przeżyć i wartości. I jakże wspaniale takie cechy wpływają na pozytywny rozwój dzieci i osób dorosłych. Zapewniają też zaspokajanie potrzeb psychicznych, co służy dobru dziecka i sprawia, że dziecko chętnie spędza czas w przedszkolu, a rodzice są zadowoleni.



Każda metodyka pracy z grupą czy jednostką ma określony podział na rodzaje metod. Podobnie jest w pedagogice zabawy. Podział taki wynika z faktu, że zbiór metod pedagogiki zabawy jest bardzo bogaty i w zależności od celów, jakie sobie stawia prowadzący zajęcia, metody pracy z jednostką i grupą można podzielić na kilka rodzajów.
- metody wstępne:
Zabawy wchodzące w skład tej grupy metod ułatwiają rozpoczęcie zajęć, wprowadzenie w temat, podzielenie się wiadomościami, spostrzeżeniami, ułatwiają nawiązywanie współpracy, skojarzeniami, odczuciami i doświadczeniu , nabraniu zaufania do innych dzieci w zespole, oswojenie z nowym miejscem lub sytuacja.
-metoda aktywizująca:
Metoda ta zmierza do zachęcenia dzieci do uczenia się, poznawania, rozumienia, doświadczenia i odczuwania siebie oraz świata poprzez czynne działanie i aktywny udział we wspólnej zabawie
-metoda twórczego opracowania tematu:
Zabawy z tej grupy metod umożliwiają nowatorskie opracowanie tematu, ułatwiają zainteresowanie się danym zagadnieniem, w którym grupa poznaje swoje doświadczenia, skojarzenia, pomysły i poszukuje rozwiązań postawionego problemu
-metody informacji zwrotnej:
Zabawy takie umożliwiają poznanie wrażeń, przeżyć, myśli, poglądów, oczekiwań, nastrojów, samopoczucia, zaangażowania w działania oraz zainteresowania tematem u poszczególnych osób w grupie. Uzyskane informacje zwrotne są również ważne do diagnozowania potrzeb dziecięcych, które pomogą nam projektować kolejne działania edukacyjne w grupie przedszkolnej.
-metody plastyczne:
Zabawy z wykorzystaniem technik plastycznych i konstrukcyjnych są bardzo atrakcyjnym działaniem dla dzieci. W tych działaniach najistotniejszy jest sam proces tworzenia i dochodzenia do czegoś nowego, niezwykłego , a często wspólnego rozwiązania.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stosując takie formy i metody:

Nasz przedszkolak: 

  • Jest aktywny, dociekliwy, kreatywny i ambitny,
  • jest przygotowany do odnoszenia sukcesów i radzenia sobie z trudnościami,
  • na i szanuje tradycje rodzinne, przedszkolne, regionu i kraju,
  • dba o zdrowie oraz bezpieczeństwo swoje i innych, rozumie świat i wartości w nim nagradzane,
  • jest wrażliwym odbiorcą literatury i sztuki,
  • ma poczucie własnej wartości,
  • zna swoje prawa i obowiązki,
  • rozwija swoje zainteresowania,
  • szanuje środowisko przyrodnicze,
  • jest przygotowany do obowiązku szkolnego.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bibliografia:

  1. Bogdanowicz M.,Kisiel B., Przesnyska M.: Metoda Weroniki Sherborne w terapii i wspomaganiu rozwoju dziecka, Warszawa WSiP 1992.
  2. Sherborne W.: Ruch rozwijający dla dzieci, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa    1997.
  3. Domań R., Metody pedagogiki zabawy w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym , Przedszkolak, Lublin 2003
  4. Kupisiewicz Cz. Podstawy dydaktyki ogólnej, BGW, Warszawa 1996
  5. Okoń W. Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Żak, Warszawa 1995
  6. Marta Bogdanowicz „Metoda Bon-Départ i próby jej zastosowania w przedszkolu" w „Wychowanie w przedszkolu" nr7-8/1975 r.
  7. Marta Bogdanowicz „Metoda Dobrego Startu w pracy z dzieckiem od 5-10 lat" Warszawa WSiP 1989 r.

   artykuł opracowała  Pani Beata Bogusławska  ,